Nefrologija

Nefrologija je oblast interne medicine koja se bavi prevencijom, dijagnostikom i liječenjem bolestima bubrega i mokraćnih puteva.

Nefrologija se bavi liječenjem bolesti bubrega i njihovim posljedicama. Ova medicinska grana je izuzetno važna jer bubrezi imaju ključnu ulogu u regulaciji tjelesnih funkcija, uključujući razinu tekućine u tijelu, ravnotežu elektrolita, kontrolu krvnog tlaka, proizvodnju različitih hormona i izlučivanje otpadnih proizvoda iz tijela.

Bolesti bubrega mogu biti uzrokovane različitim činionicama, uključujući genetske predispozicije, lošu prehranu, prekomjernu tjelesnu težinu, hronične bolesti kao što su diabetes i hipertenzija te infekcije. Kada bubrezi ne rade ispravno, to može dovesti do brojnih komplikacija, uključujući edeme, hipertenziju, anemiju, osteoporozu i u kroničnim slučajevima do nefrotskog sindroma i insuficijencije bubrega.

Iako se rađamo sa dva bubrega, čovek može da vodi zdrav život i samo sa jednim bubregom. To je moguće zahvaljujući strukturi bubrega. Osnovna strukturna i funkcionalna jedinica bubrega je nefron. Svaki bubreg pojedinačno ima oko 1,5 miliona nefrona koji filtriraju krv. Kada bi se spojili u jednu liniju, ona bi bila duža od 16 kilometra. Neophodni minimalni broj nefrona za valjano filtriranje krvi je 300.000, pa je zato čoveku dovoljan i jedan bubreg.

Njačešće bolesti bubrega i mokraćnih puteva su: hronična bubrežna bolest (hronična smanjena funkcija bubrega), kamenje u bubregu, akutna bubrežna insuficijencia (otkazivanje rada bubrega), infekcija urinarnih puteva. Od hronične bubrežne bolesti u svijetu boluje oko 13,4% stanovništva, a broj onih kojima je neophodna transplantacija bubrega je 5 i 7 miliona.

Prevencija bolesti bubrega je važna za održavanje zdravlja bubrega. To uključuje pridržavanje zdrave prehrane, redovito vježbanje, održavanje zdrave tjelesne težine, kontrolu kroničnih bolesti poput dijabetesa i hipertenzije te redovito praćenje razine kreatinina i drugih markera bolesti bubrega putem krvnih testova.

Osim toga, važno je spriječiti infekcije mokraćnog sistema, koje često mogu dovesti do oštećenja bubrega. To se može postići pravilnim higijenskim navikama, kao što su redovito pranje ruku, pravilno mokrenje i korištenje uložaka za higijenu za žene.

Nefrologija je kompleksna i važna medicinska grana koja se bavi liječenjem bolesti bubrega. S pravodobnim otkrivanjem i liječenjem, mnogi pacijenti mogu održati zdravlje bubrega i spriječiti komplikacije. Međutim, prevencija je ključna u sprečavanju bolesti bubrega i održavanju zdravlja bubrega.

Oboljenje bubrega mogu uzrokovati različiti poremećaji kao što su infekcije, trovanja, poremećaji protoka krvi kroz bubreg (ishemija), povišen krvni pritisak (hipertenzija), genetska i metabolička oboljenja, autoimuni poremećaji.

Kao rezultat ovih različitih poremećaja može doći do razvoja: Akutnog oštećenja bubrega (AOB), koje se definiše kao naglo smanjenje bubrežne funkcije i izlučivanje urina. AOB karakteriše visoka stopa smrtnosti uprkos unapređenju tretmana ovog tipa bolesti. Hronične bolesti bubrega (HBB) u kojoj izmenjena struktura i funkcija bubrega postoje najmanje tri meseca. Zbog češće asimptomatske prirode HBB se obično detektuje u odmakloj fazi, usled čega se smanjuje mogućnost uticaja na tok i ishod bolesti.

Kao faktori rizika za razvoj hronične bolesti bubrega najčešće se navode: hipertenzija, šećerna bolest (diabetes mellitus, DM), starosna dob (preko 60 godina) i pozitivna porodična anamneza o bolestima bubrega.

Nefrološka ambulanta Specijalističkog centra Dr Vulić pruža vam usluge ultrazvuka bubrega, prostate kao i detaljan nefrološki pregled.

U ambulanti ordinira prof. dr Branislav Gašić uz čiju stručnu analizu i dijagnostiku pristupamo vašem liječenju.

Pregled nefrologa trebate obaviti ukoliko promjene u laboratorijskim nalazima otkriveni slučajno ili tokom sistematskih pregleda mokraće ili krvi ili nekom metodom oslikavanja (UZV, rtg, CT, MR, pretraga radioizotopom) koji se ne prikazuju nekim subjektivnim tegobama, čest su razlog zabrinutosti osobe u koje je taj poremećaj otkriven i mogu biti znakom neprepoznate bolesti mokraćnog sistema.

Neke od najčešćih internističkih bolesti kao što su to povišeni pritisak i šećerna bolest mogu dovesti do teškog oštećenja bubrega (kronične bolesti bubrega), kada život nije moguć bez nadomjesne terapije (dijalize ili transplantacije).

Neke od bolesti koje ne ugrožavaju život kao što su to npr. ponavljajuće bakterijske infekcije mokraćnog sistema, bitno utiču na kvalitetu života i razlogom su čestog uzimanja antimikrobne terapije sa svim njenim posljedicama.

Nefrologija kao dio interne medicine bavi se bolestima i poremećajima bubrega i mokraćnog sistema.

Pregled nefrologa se radi na temelju kompletnog internističkog pregleda (anamneza i fizikalni pregled) uz specifična pitanja vezana uz bolesti bubrega i mokraćnog sistema te uvida u postojeću zdravstvenu dokumentaciju nefrolog postavlja konačnu dijagnozu bolesti ili diferencijalnu dijagnozu, predlaže plan pretraga i, nakon što ustanovi o kojoj se bolesti radi, plan liječenja.

Ultrazvučnim pregledom bubrega dobije se uvid u anatomske strukture bubrega i njihove nepravilnosti, upalna stanja i tumori. Kako bi se točno iščitali nalazi potrebno je da je liječnik iskusan jer se često zna dogoditi da su nalazi često lažno pozitivni ili negativni. Kod bubrega postoji mogućnost otkrivanja bubrežnih tumora od kojih je najčešči adenokarcinom bubrega, dok je kod djece riječ o nefroblastomu nazvanom Wilimsov tumor. Ultrazvukom abdomena prikazuju se i proširenja kanalnog sustava uzrokovana blokadom pri otjecanju mokraće. To se može dogoditi radi bubrežnih kamenaca ili tumora u mokraćovodu ili mokraćnom mjehuru. Ultrazvukom se mogu otkriti i prirođene anomalije i varijacije bubrega.

Color doppler renalnih arterija je ultrazvučni Doppler pregled arterijskih i venskih struktura bubrega. Color doppler renalnih arterija potreban je tijekom kardiološke, nefrološke, urološke i dijabetološke obrade akutnih ili kroničnih smetnji funkcije bubrega kao i nekih upalnih procesa, aterosklerotske bolesti (ovaprenjenia arterija sa sumnjom na suženja ili začepljenja), kod dijagnostičke obrade uzroka povišenog tlaka, kod tumora bubrega, kod nekih autoimunih bolesti, dijabetesa i ostalih stanja kod kojih je nužna pomna i kvalificirana analize krvožilnog arterijskog i venskog raspleta u bubrezima te analiza arterijskog i venskog protoka. Neka od ovih stanja nose visoki rizik za zdravlje i život pacijenta te ih treba na vrijeme dijagnosticirati kako bi se provelo uspješno liječenje.

Color doppler metodom analiziraju se trbušna aorta i donja šuplja vena kao i polazišta arterija na trbušnoj aorti i njihov tijek i karakteristike.

Ultrazvuk bubrega ugodna je metoda za pacijenta, bezbolna i potpuno neškodljiva. Visoka kvaliteta ultrazvuka i color doppler prikaza čini ovaj pregled metodom primarnog izbora u dijagnostici bubrežne hemodinamike.

Dijagnostika bolesti abdomena počinje upravo ultrazvukom abdomena.

Organi koji se detaljno pregledaju su: jetra, žučna kesa, žučni kanali, slezina, pankreas, trbušna šupljina, limfne žlezde, krvni sudovi abdomena, mokraćna bešika i mokraćni kanali, prostata, bubrezi i nadbubrežna žlezda.

Može se reći da ultrazvuk abdomena predstavlja zlatni standard u dijagnostici jer se najveći broj bolesti organa abdomena može otkriti ovom metodom već u prvoj fazi. Ultrazvučni aparat omogućava detaljan prikaz organa tako što se koristi priroda ultrazvučnih talasa visokih frekvencija, koji se odbijaju od organa i tkiva u stomaku i tako kreiraju njihovu sliku na ekranu.

Ultrazvukom se može sagledati oblik, veličina, pokretljivost, prokrvljenost i sve promene u tkivu organa. Tako dobijamo mnoštvo informacija o funkcionisanju organi i možemo da postavimo dijagnozu ili izrazimo sumnju u pojavu oboljenja za koja je potrebna dodatna dijagnostika.

Ultrazvuk abdomena je jedna od najčešće korišćenih dijagnostičkih metoda uopšte.

Ultrazvuk nije od velike koristi za dijagnostiku kod želuca, tankog i debelog creva jer sadrže tečnosti i gasove, pa se za njihov pregled koriste gastroskopija i kolonoskopija.

Svaki bol u predelu stomaka treba da osobu odvede na lekarski pregled. Pored bola, hitnu dijagnostiku zahtevaju i simptomi poput: mučnine, probadanja u stomaku, dugotrajnog povraćanja, osećaja težine u stomaku, otečen stomak, neobična febrilna stanja i neobjašnjivo mršavljenje.

Kod ovih simptoma ultrazvučni pregled nikako ne treba odlagati ili prihvatati dugo čekanje na zakazani pregled. Pored toga, posebnu pažnju zahtevaju i simptomi poput: opstipacije, osećaj težine nakon obroka, gorušica, loš zadah, suva usta, podrigivanje, bledilo, iscrpljenost, hronični umor i gubitak apetita.

Najčešće se do ultrazvučnog pregleda dolazi po nalogu lekara opšte prakse ili specijaliste medicine kod ispitivanja sumnji na različite bolesti i stanja.

Svaka osoba treba da prati promene u svom organizmu i posluša svoj subjektivan osećaj za tegobe i promene, koji treba da je blagovremeno upute na ultrazvučni pregled abdomena.

Ultrazvukom abdomena možemo da uočimo različite promene na organima kao što su ciste, lezije, hemangiomi i tumori, kao i pojavu kamenaca u žučnoj kesi, bubrezima i mokraćnoj bešici.

Posmatranjem jetre imamo mogućnost da u ranom stadijumu pronađemo znake masne jetre i ciroze, zatim njeno uvećanje, povrede, tumore, metastaze i probleme sa krvnim sudovima.

Upale žučne kese i pojave kamenaca su jedan od najčešćih razloga zbog kojih pacijenti dolaze na ultrazvuk abdomena.

Vrlo je bitno da na ultrazvučnom pregledu blagovremeno utvrdimo eventualno prisustvo svih promena na pankreasu, naročito onih malignih.

Ultrazvukom bubrega sa kolor doplerom možemo da otkrijemo pojavu kalkuloza, cisti, promene na medularnim piramidama, fibroze, bubrežni zastoj, hidronefrozu, lezije i brojna druga patološka stanja.

Opcija kolor dopler na ultrazvučnom aparatu nam omogućava da pratimo protok krvi kroz krvne sudove i uočimo probleme u vidu suženja, proširenja i plakova na krvnim sudovima, koji mogu da dovedu do vrlo teških stanja.

Ultrazvuk abdomena je iscrpan pregled kojim je moguće utvrditi na stotine oboljenja.

Ultrazvučni pregled je vrlo jednostavna i za pacijente komforna metoda, za koji nisu potrebni anestetici. Pregled je bezbolan i u potpunosti bezbedan. Može se ponavljati neograničen broj puta.

Tokom ultrazvučnog pregleda abdomena pacijent leži na leđima i po potrebi se okreće na levi ili desni bok, dok lekar sondom prelazi preko kože na kojoj je nanet gel. Pregled traje do pola sata sa pisanjem lekarskog izveštaja.

Pacijent ne treba da jede nekoliko sati pre pregleda, a poslednji obrok treba da bude lagan u vidu dvopeka i čaja. U prethodnim danima treba izbegavati hranu koja nadima, kao što je u slučaju sa graškom, pasuljem, kupusom, boranijom i sočivom.

Pred sam pregled treba popiti nekoliko časa vode kako bi bešika bila puna i mogla da se adekvatno pregleda. Ukoliko se radi o nekom hitnom stanju, ultrazvučni pregled se obavlja bez pripreme.